Rodzinna piecza zastępcza

Formy pieczy zastępczej:

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, od stycznia 2012 r. wprowadza nowe nazewnictwo rodzicielstwa zastępczego. Zgodnie z art. 39 ww. ustawy formami rodzinnej pieczy zastępczej są:

  1. rodziny zastępcze, w tym spokrewnione, niezawodowe oraz zawodowe pełniące funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowe specjalistyczne;
  2. rodzinne domy dziecka.

Ustawa przewiduje, że rodzinami zastępczymi spokrewnionymi są wyłącznie pradziadkowie, dziadkowie bądź siostra, brat. Osoby, które nie są wstępnymi bądź rodzeństwem dziecka będą stanowiły rodzinę zastępczą niezawodową lub rodzinę zastępczą zawodową. Z rodziną zastępczą zawodową lub spełniającą określone ustawą warunki, rodziną zastępczą niezawodową, starosta zawierać może umowę o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej. W rodzinach tych, w tym samym czasie nie może przebywać więcej niż 3 dzieci lub osób które osiągnęły pełnoletność będąc w pieczy zastępczej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, za zgodą rodziny zastępczej i pozytywnej opinii koordynatora dopuszczalne jest zwiększenie liczby dzieci w rodzinie.

Ustawa przewiduje również wyszczegółowienie pewnej specyfiki zawodowstwa, jakim jest pogotowie rodzinne oraz rodzina specjalistyczna.

Pogotowie rodzinne to nadal bardzo charakterystyczna forma opieki, zabezpieczająca dzieci na potrzeby danej interwencyjnej sytuacji. W rodzinie umieszcza się dzieci na podstawie orzeczenia sądu, ale również doprowadzone przez Policję lub Straż Graniczną czy na wniosek rodziców, dziecka lub innej osoby z uwagi na przemoc w rodzinie. Rodzina ma obowiązek przyjąć dziecko do 10 roku życia. Może jednak odmówić takiego przyjęcia w przypadku umieszczenia w tej rodzinie dzieci powyżej liczby trzech. W przypadku przyjęcia dziecka bez orzeczenia sądowego, rodzina niezwłocznie zawiadamia o tym fakcie sąd, starostę oraz ośrodek pomocy społecznej. Ustawodawca zdecydowanie ograniczył okres pobytu dziecka w ww. rodzinie zastępczej, do czterech miesięcy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach może on być jednak przedłużony do ośmiu miesięcy lub do zakończenia postępowania sądowego.

W zawodowej rodzinie zastępczej specjalistycznej umieszcza się natomiast dzieci legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub umiarkowanym czy znacznym stopniem niepełnosprawności. Ponadto umieszcza się dzieci wobec, których toczy się postępowanie o demoralizację lub małoletnie matki z dziećmi. W ustawie zastrzega się łączenia dzieci niepełnosprawnych z dziećmi zdemoralizowanymi.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewiduje również formę rodzinnej pieczy zastępczej jaką jest rodzinny dom dziecka. W rodzinnym domu dziecka może w tym samym czasie przebywać nie więcej niż ośmioro dzieci i osób dorosłych przebywających w pieczy zastępczej. Jedynie spełniając określone warunki ustawowe dopuszcza się zwiększenie ilości dzieci przebywających w tym samym czasie, tj. zgoda prowadzącego i pozytywna opinia koordynatora. Obraz funkcjonujących od stycznia 2012 roku rodzin zastępczych oraz umieszczonych w nich dzieci, zgodnych z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. przedstawia schemat:

Oczekiwania względem rodziny zastępczej, w związku z przyjęciem dziecka w strukturę opieki zastępczej.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej obowiązująca od stycznia 2012 r. uszczegółowia oczekiwania względem rodzicielska zastępczego. Rodziny zastępcze zobowiązane są zapewnić dziecku całodobową opiekę i wychowanie, w szczególności przez traktowanie dziecka w sposób sprzyjający poczuci godności i wartości osobowej. Oczekuje się zapewnienia dzieciom dostępu do przysługujących świadczeń zdrowotnych, zapewnienia kształcenia, wyrównywania braków rozwojowych i szkolnych, zapewnienia rozwoju uzdolnień i zainteresowań, zapewnienia ochrony przed ingerencją w życie prywatne dziecka, a także umożliwienia kontaktu z rodzicami i innymi osobami bliskimi. Od rodzin zastępczych oczekuje się również współpracy z ośrodkiem adopcyjnym, koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej oraz organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej na rzecz dziecka umieszczonego w zastępczej formie opieki oraz na rzecz jego rodziców biologicznych. Ustawodawca zobowiązuje rodziny zastępcze do informowania starosty o każdej zmianie danych osobowych, a także do przedstawienia co dwa lata zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do zdrowotnych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Osoba, która otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka nie może kontynuować lub podjąć dodatkowego zatrudnienia bez zgody starosty. Ustawa kładzie szczególny nacisk na podnoszenie kwalifikacji rodzin zastępczych zawodowych oraz rodzinnych domów dziecka przez udział w szkoleniach.

KTO MOŻE ZOSTAĆ RODZICEM ZASTĘPCZYM:

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka może zostać powierzone osobom, które:

  • dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej
  • nie są i nie były pozbawione oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona
  • wypełniają obowiązek alimentacyjny;
  • nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;
  • są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co potwierdzono zaświadczeniem o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka, wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej;
  • przebywają na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej
  • zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokojenie jego indywidualnych potrzeb, w tym rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, a także właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań, wypoczynku i organizacji czasu wolnego.

W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca te rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodu.

Dodatkowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowych lub zawodowych oraz kandydatów do pełnienia funkcji rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe

Kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka są zobowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia prowadzonego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.

WSPARCIE DLA RODZIN ZASTĘPCZYCH:

Wsparcie oraz pomoc finansowa dla rodzin zastępczych

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. obowiązująca od stycznia 2012 r. szczególnie zwraca uwagę na niesienie wsparcia rodzinie zastępczej, dziecku umieszczonemu w tej rodzinie oraz rodzicowi biologicznemu dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej. Rodzinę zastępczą obejmuje się wsparciem następujących podmiotów: powiatowego centrum pomocy rodzinie, organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, rodziny pomocowej oraz ośrodka adopcyjnego, co przedstawia schemat:

Powiatowe centrum pomocy rodzinie

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zawęża w rodzinnej pieczy zastępczej działania powiatowych centrów pomocy rodzinie oraz starostów do prowadzenia rejestru rodzin zastępczych oraz szeroko rozumianego przyznawania świadczeń rodzinom zastępczym, głównie na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa eliminuje przeprowadzanie wywiadów środowiskowych na rzecz przyznania świadczeń z pomocy społecznej w tym zakresie. Ponadto, zadania nakładają sporządzania list wypłat świadczeniobiorców, wydawania decyzji, dokonywania regularnej sprawozdawczości finansowej i merytorycznej, zawierania porozumień i ich monitoringu, które podpisywane są pomiędzy powiatami w sprawie dziecka umieszczonego poza macierzystym powiatem, a także ustalania i zwalniania rodziców biologicznych w części lub całości z ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, na koniec prowadzenia postępowań administracyjnych oraz sprawozdawczości w formie elektronicznej.

Pozostałe kwestie wynikające z dotychczasowych zadań powiatowych centrów pomocy rodzinie zostały przejęte przez nowy organ, jakim jest organizator rodzinnej pieczy zastępczej lub zespół pieczy zastępczej powołany w powiatowym centrum pomocy rodzinie.

Rodzina pomocowa

Jedną z kolejnych form wsparcia rodzicielstwa zastępczego, jest rodzina pomocowa. W ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej po raz pierwszy zwrócono uwagę na możliwość skorzystania przez rodziny zastępcze zawodowe i rodzinne domy dziecka z wypoczynku w wymiarze 30 dni kalendarzowych w okresie 12 miesięcy. Zwrócono również uwagę na nieprzewidziane trudności lub zdarzenia losowe, które wpływają na brak możliwości sprawowania osobistej opieki nad powierzonym dzieckiem. W takich właśnie przypadkach rodzinne formy pieczy zastępczej będą mogły liczyć na wsparcie rodziny pomocowej, usankcjonowanych ustawowo. Czas pobytu dziecka w rodzinie pomocowej nie może przekroczyć jednak 2 miesięcy. Rodziną pomocową może zostać zarówno rodzina zastępcza niezawodowa, zawodowa lub prowadzący rodzinny dom dziecka, jak i kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, rodziny przysposabiającej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka. Z rodziną pomocową starosta zawiera umowę, o której niezwłocznie zawiadamia sąd.

Pomoc finansowa dla rodzin zastępczych

Zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Starosta właściwy ze względu zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go w rodzinie zastępczej zobowiązany jest wypłacić takie świadczenie każdej rodzinie zastępczej uwzględniając stan zdrowia dziecka oraz dochód własny dziecka. Na wysokość świadczenia ma również wpływ, to czy dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Wysokość świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania przysługującego rodzinie zastępczej uzależniona jest od tego czy rodzina zastępcza jest spokrewniona z dzieckiem czy jest rodziną zastępczą niezawodową bądź zawodową. Rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, ma każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania, nie niższe niż kwota:

  1. 660,00 zł ? w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej;
  2. 1000,00 zł – w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej niezawodowej, zawodowej lub rodzinnym domu dziecka.

Każde świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej pomniejszane jest o kwotę nie wyższą niż 50% dochodu małoletniego w niej umieszczonego, nie więcej jednak niż o 80% kwoty świadczenia. Za dochód dziecka, zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej uważa się: rentę rodzinną, otrzymywane alimenty oraz uposażenie rodzinne. Rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 200 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka.

Rodzinie zastępczej zawodowej na dziecko umieszczone na podstawie ustawy z dnia 26.10.1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 200,00 zł miesięcznie. Świadczenia oraz dodatki przyznaje się rodzinie zastępcza od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej.

Kwoty, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ww. ustawy podlegają waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, od dnia 1 czerwca roku kalendarzowego następującego po roku kalendarzowym, w którym wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie od roku kalendarzowego, w którym była przeprowadzona ostatnio waloryzacja, przekroczył 105%.

Dodatkowe wsparcie finansowe dla rodzin zastępczych

Według ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka starosta może przyznać:

dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka w wieku od 6 do 18 roku życia- raz w roku, świadczenia na pokrycie:

  • niezbędnych wydatków związanych z przyjęciem dziecka do rodziny zastępczej.
  • wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki ? jednorazowo lub okresowo.

Powyższe kwoty oraz zasady przyznania są uregulowane w Zarządzeniu Nr 3/2012 Starosty Szczecineckiego z dnia 05.01.2012r. w sprawie ustalenia Regulaminu zatrudnienia osoby do pomocy oraz udzielania świadczeń dla rodziny zastępczej Rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej wydatkom ponoszonym przez rodzinę zastępczą zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych wydatków przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnego i pomnożenie przez liczbę dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletniość przebywając w pieczy zastępczej, których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy, umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami towarzyszącymi tę rodzinę zastępczą.

Zgodnie z Zarządzeniem Nr 3/2012 Starosty Szczecineckiego z dnia 05.01.2012r. w sprawie ustalenia Regulaminu zatrudnienia osoby do pomocy oraz udzielania świadczeń dla rodziny zastępczej ww. środki finansowe Starosta przyznaje rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej 3 dzieci i osób które osiągnęły pełnoletniość przebywając w pieczy zastępczej.

Zasadność tych środków musi zostać potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Rodzinie zawodowej starosta może raz do roku przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego. Świadczenie przyznaje się po raz pierwszy po 3 latach pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej. Przyznanie świadczenia następuje wyłącznie w przypadku, gdy wymaga tego poprawa warunków zamieszkania dzieci umieszczonych w zawodowej rodzinie zastępczej, bądź w przypadku konieczności pozyskania miejsc dla kolejnych dzieci, które będą umieszczone w tej rodzinie.

Kwoty świadczeń dla rodzin zastępczych są świadczeniami z pomocy społecznej, a więc nie podlegają opodatkowaniu. W przypadku zawodowych rodzin zastępczych w tym o charakterze pogotowia rodzinnego mówi się również o dodatkowym świadczeniu, jakim jest wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania. Jeżeli umowę zawierają małżonkowie, takie wynagrodzenie przysługuje jednej osobie z małżeństwa. Ustalając wysokość wynagrodzenia, o którym mowa powyżej starosta bierze pod uwagę w szczególności kwalifikacje, szkolenia i oceny rodziny zastępczej zawodowej. W przypadku gdy zawodowa rodzina zastępcza nie sprawuje opieki na dziećmi i pozostaje w gotowości otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 80% dotychczas otrzymywanego wynagrodzenia. Natomiast zawodowej rodzinie zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego, w której przebywa przez okres dłuższy niż 10 dni w miesiącu kalendarzowym więcej niż 3 dzieci lub co najmniej jedno, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub zostało umieszczone na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, przysługuje dodatek w wysokości 20% otrzymywanego wynagrodzenia.

Kolejną formą wsparcia dla zawodowych i niezawodowych rodzin zastępczych jest możliwość zatrudnienia osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich. Starosta zatrudnia osobę do pomocy dla zawodowej i niezawodowej rodziny zastępczej w przypadku gdy w rodzinie przebywa więcej niż 3 dzieci.

Należy dodać, że na wniosek rodziny zastępczej zawodowej, w której przebywa więcej niż 3 dzieci starosta zatrudnia osobę do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarczych albo przyznaje środki finansowe na utrzymanie lokalu. Starosta na wniosek rodziny może przyznać ww. pomoce łącznie.

Zawodowa rodzina zastępcza oraz prowadzący rodzinny dom dziecka ma prawo do skorzystania z 30 dniowego urlopu w związku z wypoczynkiem. W okresie czasowego niesprawowania opieki związanego z wypoczynek rodzinie zastępczej zawodowej przysługuje wynagrodzenia.

Wszelkie informacje dotyczące rodzin zastępczych można uzyskać w tutejszym Centrum pok. 14 u pracowników socjalnych lub pod numerem telefonu 94/71-37-105.

Wielkość czcionki
Kontrast